Verkeer en Logistiek
Brandweer sneller en veiliger langs kruisingen met intelligente verkeerslichten
Pakketpunten¬viewer helpt beleidsmakers
Meer zicht op stadslogistiek
Bereikbaarheidskaart
Parkeernormen en gebiedsontwikkeling
Nieuwe publieke en private leden Strategic Committee UDAP-dataketen
Brandweer sneller en veiliger langs kruisingen met intelligente verkeerslichten
Intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI’s) zijn niet nieuw: prioriteitsverlening voor onder meer hulpdiensten en vrachtwagens werkt al in de praktijk. Het publiek-private project Safety Priority Services bewees begin 2025 dat meldingen voor naderende nood- en hulpdiensten effectief zijn en dat autofabrikanten en navigatiediensten grote waarde zien in het doorgeven ervan. Na Ambulancezorg Nederland is sinds november 2025 ook de brandweer aangesloten op de iVRI-dataketen, waardoor ruim 2.300 brandweervoertuigen in 20 veiligheidsregio’s altijd digitaal zichtbaar zijn voor slimme verkeerslichten.
Zie artikelen:
Nieuwe technologie waarschuwt automobilisten voor naderende hulpvoertuigen
Brandweer veiliger en sneller langs kruispunten met slimme verkeerslichten
De verkeerslichten schakelen op groen voor naderende voertuigen met sirene en zwaailicht, terwijl andere weggebruikers tijdig rood licht krijgen en een waarschuwing ontvangen via hun navigatiedienst. Dit verbetert de verkeersveiligheid, aanrijtijden en doorstroming. Voor de aansluiting zijn kleine aanpassingen aan de voertuigen gedaan en heeft het Nederlands Instituut Publieke Veiligheid met hulp van het programmabureau van het DMI-ecosysteem een cloudservicepartij gecontracteerd voor veilige data-uitwisseling.
Pakketpuntenviewer helpt beleidsmakers
De pakketpuntenviewer toont alle bemande pakketpunten en onbemande pakketkluizen van DHL, DPD, PostNL, DeBuren, Amazon, GLS en VintedGo. Er zijn zogenaamde ‘slipperafstand’-cirkels omheen getrokken van ongeveer 300m – de veronderstelde grenswaarden waarvoor bewoners de auto laten staan. Een gemeente kan hiermee sturen op voldoende pakketpunten op slipperafstand. Dit zorgt voor een reductie van het aantal verkeersbewegingen en verbetering van de leefbaarheid.
Zie artikel: Dankzij speciale viewer weten gemeenten waar hun pakketpunten zijn
De viewer stelt gemeenten beter in staat om gesprekken te voeren met de pakketlogistiek-convenantpartners over white-label pakketpunten. De pakketpuntenviewer is ontwikkeld naar aanleiding van een vraag vanuit G4- en G40-gemeenten, en op basis van een eerder opgestelde pakketpuntenkaart van Zwolle. De viewer verwerkt alleen data uit openbare bronnen, waar geen authenticatie of autorisatie voor nodig is, en draait op ‘gratis’ infrastructuur die wekelijks de data vanaf de API’s van de pakketvervoerders inlaadt. Plannen voor doorontwikkeling bevatten onder meer het aansluiten van UPS. Data van FedEx is nog niet beschikbaar in verband met API’s met autorisatie-vereisten. Ook wordt de bruikbaarheid en betrouwbaarheid van de viewer de komende tijd gemonitord.
Meer zicht op stadslogistiek
Steden willen meer zicht op stadslogistiek, om zero-emissie (ZE) zones op een gestandaardiseerde en geharmoniseerde wijze te monitoren en data-gedreven gebiedsontwikkelingen mogelijk te maken. In het DMI-programma Slimme Logistiek werken 21 deelnemers samen, waarvan 19 gemeenten. Er wordt onder meer samengewerkt op het vlak van VESDI-data voor stadslogistiek, horecabundeling, pakketlogistiek, bouwlogistiek, standaardisatie van ANPR-cameradata en modelvorming voor uimteberekeningen voor laden en lossen in stedelijk gebied.
VESDI-data
Om beter inzicht te krijgen in de stadslogistiek gebruiken we Vehicle Emission Shipment Data Interface (VESDI-) data. Meerdere steden waaronder Utrecht en Den Haag hebben daardoor toegang gekregen tot dashboards met data over stadslogistiek van het CBS.
Ook werken verschillende gemeenten samen met leveranciers van digital twins en ANPR-camera’s om meer inzicht te krijgen in stadslogistiek, laad- en loslocaties en afgelegde routes van vracht- en bestelauto’s. In afstemming tussen DMI en de directie Duurzame Mobiliteit van het ministerie van IenW worden voorbereidingen getroffen om in 2026 nog eens 25 steden toegang te geven tot VESDI-data. Daarnaast wordt verkend of gemeenten VESDI-data kunnen gebruiken voor monitoring van de resultaten van het Convenant Verkeersveiligheidswaarborgen. Dit convenant gaat over de vrijstelling van rijbewijs C voor bestuurders van door alternatieve brandstoffen aangedreven voertuigen van 3.150 kg tot en met 4.250 kg, zonder aanhangwagen.
Uitvoeringsagenda ZE-zones
In het kader van de Uitvoeringsagenda Zero-Emissie Zones (UAZ) werken het ministerie van IenW en DMI Slimme Logistiek samen om invulling te geven aan artikel 6 uit die agenda over ‘Slimme stadslogistiek’. Gezamenlijk organiseren we kennisbijeenkomsten en zetten we vraagstukken om in concrete projecten. Hiermee krijgen de bijna 30 gemeenten die een ZE-zone invoeren en de 19 gemeenten die betrokken zijn bij DMI Slimme Logistiek gezamenlijk inzicht in hoe ze stadslogistiek slimmer kunnen organiseren.
De gemeente Utrecht is in Nederland en Europa voorloper als het gaat om stadslogistiek beleid. Binnen DMI werkt Utrecht samen met 14 andere gemeenten en diverse marktpartijen, aan digitaal laden en lossen voor vrachtverkeer en het modelleren van de benodigde ruimte voor logistiek in nieuwe gebiedsontwikkelingen en stedelijke herontwikkeling. Ook zijn er pilots in voorbereiding met gebundelde horecabelevering en zijn er afspraken gemaakt met pakketvervoerders om pakketlogistiek in de stad te optimaliseren.
Samen met Amsterdam is de gemeente aanjager van de landelijk beschikbare digitale Bereikbaarheidskaart, waarbij transportbedrijven slimmere routes de stad in kunnen plannen om efficiëntere en duurzamere stadslogistiek en veilige, bereikbare, leefbare en duurzame steden te realiseren.
Bereikbaarheidskaart
Een van de ‘baten’ van databeschikbaarheid is de Bereikbaarheidskaart. Data die digitaal en machine-leesbaar beschikbaar is over bijvoorbeeld emissiezones, lengte/breedte/hoogte-beperkingen etc. wordt door gemeenten aangeleverd in de GEORGE-tool van NDW. Op basis van onder meer deze data is de Bereikbaarheidskaart gemaakt: een website waar vervoerders en bestuurders hun kenteken kunnen invoeren en zien welke beperkingen er gelden op hun route. Ook kunnen gemeenten de tool gebruiken om hun eigen netwerk en verkeersbeleid te controleren en op basis van de bevindingen eventueel aan te passen.
Met hulp van DMI wordt gezorgd dat transportbedrijven de bereikbaarheidskaart ook automatisch vanuit hun transport managementsystemen kunnen gebruiken. De planner en eventueel de chauffeur ontvangen zo automatisch informatie over eventuele beperkingen (te smalle straat, gewichtsbeperking op een brug etc.) in aanloop naar de volgende bestemming en kunnen tijdig kiezen voor een alternatieve route. Dit beperkt het logistieke zoekverkeer en verbetert de verkeersveiligheid.
Parkeernormen en gebiedsontwikkeling
Hoe voorkomen we dat parkeren een struikelblok wordt in gebiedsontwikkeling? De publicatie Parkeernormen en duurzame gebiedsontwikkeling vormt het vertrekpunt voor een antwoord op deze vraag. Hierin staan concrete stappen en handvatten voor gemeenten en ontwikkelaars om parkeerbeleid onderdeel te maken van integrale gebiedsontwikkeling. En bovenal is het een oproep om te werken met de meest actuele CROW-parkeercijfers uit 2024.
Gemeenten werken soms nog met parkeerkencijfers uit 2012 of 2018. Deze sluiten niet aan bij het huidige mobiliteitsgedrag en de ambities voor betaalbaarheid, leefbaarheid en klimaatadaptatie. De publicatie is tot stand gekomen vanuit een initiatief van DMI-bestuurders en Aedes, de koepel van woningcorporaties. De samenwerking tussen DMI en CROW zorgt voor het vastleggen van de gezamenlijke opgebouwde kennis en ervaring, en het breed beschikbaar maken hiervan voor anderen om toe te passen.
Nieuwe publieke en private leden Strategic Committee UDAP-dataketen
Het Urban Data Access Platform (UDAP) is het centrale knooppunt voor het uitwisselen van intelligente mobiliteitsdata, waarmee informatie uit diverse bronnen (zoals intelligente verkeersregelinstallaties (iVRI's) en routeinformatie-apps) wordt gedeeld voor veiliger en efficiënter verkeer. Voor deze publiek-private dataketen is al sinds 2018 de landelijke Strategic Committee (SC) actief, onder meer om landelijke standaarden vast te stellen en toepassingen te certificeren, waarmee betrouwbare uitwisseling van data tussen verschillende schakels in die keten gegarandeerd is. Was de eerste ‘generatie’ SC nog vooral gericht op het technisch werkend krijgen van de dataketen en de tweede generatie op het goed werkend krijgen van functionaliteiten, de derde generatie SC-leden die eind 2025 en begin 2026 benoemd werden door de minister van IenW, zijn grotendeels vertegenwoordigers van de uiteindelijke klanten en eindgebruikers van de dataketen, zoals nood- en hulpdiensten en logistieke dienstverleners. Zo blijft de UDAP-dataketen zich ontwikkelen en sluit zo goed mogelijk aan bij actuele wensen en eisen.
Zie artikel: Nieuwe publieke en private leden landelijke Standaardisatie Commissie voor de UDAP-dataketen
Deel dit artikel op